 |
|
|
|
|
| Halonlar nedir ve ne ise yararlar? |
|
| |
Halonlar, yüzyilin baslarinda yangin söndürmek ve patlamalari önlemek için kullanilmis düsük toksikligi olan dayanikli maddelerdir.
Günümüzde Halon 1211 (sivi etken) temel olarak tasinabilir ve tekerlekli söndürücülerde, Halon 1301 (gaz etken) ise otomatik söndürme sistemlerinde kullanilir. Bu halonlar, toksiklik orani düsük ve temiz (tortu birakmazlar) olmalari nedeniyle oldukça etkin söndürücülerdir.
Normalde, yanma islemi dendiginde oksijen ile yanici bir maddenin isi, alev, yanma gazlari, duman ve isik yayilmasiyla süren, yeterli hizda meydana gelen, kimyasal tepkime anlasilir. Birçok madde, herhangi bir dis katki olmaksizin veya havanin yoklugunda dahi, molekülünde yanabilmek için yeterli miktarda oksijen içermektedir.
Bu maddeler arasinda en bilinenleri patlayici maddeler ve selüloitlerdir. Yanar maddelerin büyük çogunlugu havada tehlikesiz olarak muhafaza edilebilir; yanar madde kütlesinin isinmasi ve belli bir dereceye ulasmasi canli bir yanma islemini baslatir. Bu isi derecesi, disaridan isi alimiyla yanma isleminin bagimsiz olarak devam etmesinden farkli olarak, yanma derecesi veya otomatik yanma derecesi (flash point) olarak adlandirilir.
Geleneksel olarak bir yangini söndürmek için, yanma üçgeninin bir parçasini, ya da yanar madde veya oksijeni uzaklastirmak gerekmektedir.
Halon, yukarida kendi aralarinda birlestigi anlatilan üç kosulu engeller ve yanma isleminin kimyasal etki zincirini bölerek bu isleme dördüncü bir boyut ekler.
|
| |
| Halon ne kadar zararlidir? |
|
| |
 
|
|
Bir madde tarafindan ozonun yok edilme kapasitesine birçok etken, ve temel olarak halonlarin içerdigi klor ve brom neden olur. Bu nedenle bilim adamlari, farkli karisimlar arasinda karsilastirmalar yapabilmek için, ODP (ya da ozonu yok etme gücü) diye adlandirilan ilgili bir dizi ölçüm gelistirmislerdir.
Buzdolaplarinda veya havalandirma sistemlerinde çalisan yaygin sogutuculara 1 referans degeri verilmistir; Halon 1301'in degeri 10 ila 16 arasinda yer alir. Bu, halonun ozon tabakasini yok edici kapasitesinin sogutucu tesisatlarinda kullanilan yaygin CFC'lere göre 10 ila 16 kat daha yüksek oldugu anlamina gelmektedir.
Çevre için daha zararli olmasina ve ozon tabakasinin yok olmasinda 20% oraninda katkida bulundugu degerlendirilmis olmasina ragmen Halonun dünyada kullanimi CFC'lerden çok daha
azdir.
|
|
| Halon ne zamandir yangin söndürücü olarak kullaniliyor? |
|
| |
Karbon tetraklorür (halon 104) alt ürünleri öldürücü olmasina ragmen, 1900 yilindan önce kullanilmaktaydi.
Yüksek sayida ölümler nedeniyle, insanogluna zarar vermemek amaciyla ilgili bir arastirma yapildi.
Bu amaçla çesitli madde tipolojileri denendi ve ancak 1947 yilinda Purdue Research Foundation ve Amerikan ordusu tarafindan yapilan bir arastirmada düsük toksikligi olan iki tip halon belirlendi: yangin söndürmede en etkili sonuçlar veren Halon 1211 ve Halon 1301.
Halonlarin kullanimi ile ilgili tutumlar
nelerdir?
Halonun çevre üzerindeki zararli etkileri bilinmeye basladiktan sonra, endüstriyel tüketiciler ve Yanginsavar sektöründeki uzmanlar halon kullanimini ve atmosfere yayilimini azaltmak için isbirligi yaptilar.
Gerçekte, söndürücü testleri ve otomatik söndürme sistemlerinin kullanimi Halonlarin atmosfere yayilmasinda baslica neden olmustur.
|
|
 
|
|
| |
|
| |
Gielle Srl - Idari Ofis
Via R. Ferri 1001 - 70022 Altamura (Ba) Italy
Tel +39 0803118998 - Fax + 39 0803101309
E-mail: info@fm200.biz |
 |
|
| |
|
| |
 |
|
|
|
